Cách Dùng 就 Trong Tiếng Trung

就 là gì trong ngữ pháp tiếng Trung?

就 có Pinyin là:

Trong những cấu trúc phổ biến, 就 thường làm phó từ hoặc tham gia liên kết quan hệ giữa hai vế câu. Tùy ngữ cảnh, từ này có thể biểu thị:

• Hành động xảy ra ngay sau một hành động khác
• Sự việc xảy ra sớm hoặc nhanh hơn dự kiến
• Phạm vi hoặc số lượng ít
• Điều kiện dẫn đến kết quả
• Một sự xác định hoặc nhấn mạnh
• Sự việc sắp xảy ra

Ngữ pháp tiếng Trung không dựa hoàn toàn vào biến đổi hình thái của từ. Vì vậy, khi tìm hiểu cách dùng 就 trong tiếng Trung, người học cần chú ý vai trò của hư từ và phó từ trong việc thể hiện trình tự, điều kiện và cách đánh giá của người nói.

Người mới học có thể ghi nhớ trước ba ý nghĩa phổ biến nhất:

1. 就 diễn tả hành động xảy ra ngay sau đó

Đây là một trong những cách dùng 就 trong tiếng Trung dễ nhận biết nhất. Hành động thứ hai xảy ra ngay sau khi hành động thứ nhất hoàn thành.

Cấu trúc

Hoặc:

Ví dụ

Trong những câu trên, 就 giúp người nghe nhận ra hai hành động diễn ra nối tiếp và khoảng cách thời gian giữa chúng tương đối ngắn.

So sánh câu có và không có 就

Câu có 就 nhấn mạnh hành động đi học diễn ra ngay sau khi ăn xong.

2. Cấu trúc 一……就……: Hễ, vừa… là…

一……就…… diễn tả hành động hoặc tình huống thứ hai xuất hiện ngay khi điều thứ nhất xảy ra.

Cấu trúc

Ví dụ

Cấu trúc này có hai cách hiểu thường gặp:

• Một hành động vừa xảy ra thì hành động khác lập tức xuất hiện.
• Mỗi khi có điều kiện A thì kết quả B thường xảy ra.

Lưu ý biến điệu của 一

Khi 一 đứng trước âm tiết thanh 4 như 到, 看, 听, 一 thường được đọc thành thanh 2:

Một số trường hợp đứng trước thanh 1, 2 hoặc 3, 一 thường được đọc thành thanh 4:

3. 就 biểu thị sự việc xảy ra sớm

Trong cách dùng 就 trong tiếng Trung để biểu thị thời điểm, 就 có thể đứng trước động từ và cho biết hành động xảy ra sớm hơn mốc thông thường hoặc sớm hơn điều người nói dự đoán.

Cấu trúc

Ví dụ

4. 就 biểu thị thời gian thực hiện ngắn hoặc tốc độ nhanh

Ngoài ý “sớm”, 就 còn thể hiện hành động được hoàn thành nhanh hoặc cần ít thời gian hơn dự kiến.

Ví dụ

Cách dịch sang tiếng Việt có thể là “chỉ mất… là”, “mới… đã” hoặc “nhanh chóng”, tùy câu.

5. 就 mang nghĩa “chỉ” khi nói về số lượng ít

Một cách dùng 就 trong tiếng Trung khác là giới hạn phạm vi hoặc nhấn mạnh số lượng ít khi 就 đứng trước động từ hoặc cụm số lượng.

Ví dụ

Trong những trường hợp này, 就 gần nghĩa với 只. Tuy nhiên, 就 thường chứa thêm sắc thái đánh giá của người nói, chẳng hạn cho rằng số lượng đó ít, giới hạn hoặc không như mong đợi.

So sánh 就 và 只

Hai câu gần nghĩa, nhưng câu có 就 thường mang sắc thái nhấn mạnh hoặc giải thích rõ hơn trong khẩu ngữ.

6. Cấu trúc 只要……就……: Chỉ cần… thì…

只要……就…… diễn tả một điều kiện đủ. Khi điều kiện ở vế đầu được đáp ứng, kết quả ở vế sau có thể xảy ra.

Cấu trúc

Ví dụ

Đây cũng là cách dùng 就 trong tiếng Trung thường gặp trong giao tiếp, bài đọc và phần nối quan hệ logic trong HSK. Người học có thể mở rộng thêm các mẫu điều kiện trong bài câu phức trong tiếng Trung . SHZ hệ thống các quan hệ điều kiện, nguyên nhân, kết quả và nhượng bộ theo từng nhóm chức năng.

7. Cấu trúc 如果……就……: Nếu… thì…

如果……就…… được dùng để nêu giả thiết và kết quả tương ứng.

Cấu trúc

Ví dụ

Trong khẩu ngữ, 如果 hoặc 就 đôi khi được lược bỏ khi quan hệ điều kiện đã rõ. Tuy nhiên, người mới học nên giữ đủ hai thành phần để câu mạch lạc.

Phân biệt 如果……就…… và 只要……就……

• 如果……就……: đưa ra một giả thiết.
• 只要……就……: nhấn mạnh chỉ cần đáp ứng điều kiện đó là đủ.

So sánh:

8. 就要……了: Sắp… rồi

就 có thể kết hợp với 要 và 了 để diễn tả một sự việc sắp xảy ra.

Cấu trúc

Ví dụ

Lưu ý khi có thời gian cụ thể

Khi câu có thời gian cụ thể, thường dùng 就要……了:

Trong khi 快要……了 thường không kết hợp tự nhiên với một mốc thời gian cụ thể được đặt ngay trước cấu trúc.

9. 就是 dùng để xác định hoặc nhấn mạnh

就是 gồm 就 và 是, thường mang nghĩa “chính là”, “đúng là”, “thì là” hoặc dùng để nhấn mạnh điều người nói muốn xác nhận.

Xác định người hoặc sự vật

Nhấn mạnh nguyên nhân hoặc quan điểm

Trong khẩu ngữ, 就是 còn có thể dùng như một từ nối để giải thích thêm, gần với “ý là”, “tức là”. Tuy nhiên, người mới học không nên lặp 就是 quá nhiều vì câu dễ trở nên ngập ngừng.

10. Dùng 就 để đưa ra lựa chọn dứt khoát

就 có thể nhấn mạnh rằng người nói đã chọn một phương án cụ thể.

Ví dụ

Cách dùng này xuất hiện nhiều trong hội thoại khi chốt một kế hoạch hoặc phản ứng trước một điều kiện vừa được nêu.

Phân biệt 就 và 才 trong tiếng Trung

就 và 才 thường xuất hiện theo cặp đối lập trong ngữ pháp HSK.

So sánh thời gian

So sánh thời lượng

So sánh điều kiện

Điểm khác biệt:

• 只要……就……: Điều kiện đủ, chỉ cần A thì B có thể xảy ra.
• 只有……才……: Điều kiện cần, phải có A thì B mới xảy ra.

Những lỗi thường gặp khi dùng 就

Lỗi 1: Hiểu 就 lúc nào cũng là “liền”

Câu:

Không nên dịch máy móc là “Anh ấy 18 tuổi liền đi làm”.

Dịch tự nhiên:

Ở đây, 就 nhấn mạnh thời điểm sớm.

Lỗi 2: Nhầm 就 với 才

Sai nếu muốn nói “đến 10 giờ mới đến”:

Nên nói:

Lỗi 3: Đặt 就 sau động từ chính

Chưa đúng:

Đúng:

就 thường đứng trước động từ hoặc cụm vị ngữ mà nó bổ nghĩa.

Lỗi 4: Nhầm 只要……就…… với 只有……才……

Sai về quan hệ logic:

Nên dùng một trong hai cấu trúc:

Cách dùng 就 trong bài thi HSK

Trong HSK, 就 thường không xuất hiện dưới dạng câu hỏi yêu cầu nêu định nghĩa. Người học sẽ gặp từ này trong nhiều dạng bài thực tế.

Nghe hiểu

Khi nghe:

Từ 就 cho biết người nói đánh giá 7 giờ là sớm. Nếu bỏ qua 就, người làm bài có thể chỉ hiểu thông tin thời gian mà không nhận ra sắc thái.

Điền từ

Sắp xếp câu

Các từ:

Đáp án:

Đọc hiểu quan hệ logic

Khi gặp 只要 ở vế đầu, người học nên tìm 就 ở vế kết quả. Khi gặp 只有, từ tương ứng thường là 才.

Để mở rộng hệ thống cấu trúc, người học có thể tham khảo 100 cấu trúc ngữ pháp tiếng Trung thông dụng . Bài viết hệ thống các mẫu từ cơ bản đến câu phức, kèm ví dụ và bài tập.

Luyện 就 theo tình huống giao tiếp

Người mới học có thể luyện mỗi ngày theo bốn mẫu ngắn.

Nói về lịch sinh hoạt

Nói về trình tự

Nêu điều kiện

Đưa ra lựa chọn

Khi đã quen, hãy thay thời gian, chủ ngữ và động từ để tạo thêm câu mới. Cách luyện này giúp 就 trở thành một phần của phản xạ thay vì chỉ là công thức ghi trong vở.

Bảng tóm tắt cách dùng 就 trong tiếng Trung

Câu hỏi thường gặp về cách dùng 就 trong tiếng Trung