Cách Dùng 就 Trong Tiếng Trung

就 là gì trong ngữ pháp tiếng Trung?

就 có Pinyin là:

Trong những cấu trúc phổ biến, 就 thường làm phó từ hoặc tham gia liên kết hai vế câu. Tùy ngữ cảnh, 就 có thể biểu thị:

• Hành động xảy ra ngay sau một hành động khác
• Sự việc xảy ra sớm hoặc nhanh hơn dự kiến
• Phạm vi hoặc số lượng ít
• Điều kiện dẫn đến kết quả
• Một sự xác định hoặc nhấn mạnh
• Sự việc sắp xảy ra

Khi học 就, người học nên quan sát toàn bộ câu để xác định từ này đang thể hiện trình tự, thời gian, điều kiện, số lượng hay sắc thái nhấn mạnh.

Ba cách hiểu thường gặp của 就 là:

1. 就 diễn tả hành động xảy ra ngay sau đó

Đây là một trong những cách dùng 就 dễ nhận biết. Hành động thứ hai xảy ra ngay hoặc không lâu sau khi hành động thứ nhất hoàn thành.

Cấu trúc

Hoặc:

Ví dụ

Trong những câu trên, 就 cho thấy hai hành động diễn ra nối tiếp với khoảng cách thời gian tương đối ngắn.

So sánh câu có và không có 就

Câu có 就 nhấn mạnh hành động đi học diễn ra ngay sau khi ăn xong.

2. Cấu trúc 一……就……: Hễ, vừa… là…

一……就…… diễn tả hành động hoặc tình huống thứ hai xuất hiện ngay khi điều thứ nhất xảy ra.

Cấu trúc

Ví dụ

Cấu trúc này thường được dùng trong hai trường hợp:

• Một hành động vừa xảy ra thì hành động khác lập tức xuất hiện.
• Mỗi khi có điều kiện A thì kết quả B thường xảy ra.

Lưu ý biến điệu của 一

Khi 一 đứng trước âm tiết thanh 4 như 到, 看, 听, 一 thường được đọc thành thanh 2:

Một số trường hợp đứng trước thanh 1, 2 hoặc 3, 一 thường được đọc thành thanh 4:

3. 就 biểu thị sự việc xảy ra sớm

Khi nói về thời điểm, 就 có thể đứng trước động từ để cho biết hành động xảy ra sớm hơn bình thường hoặc sớm hơn dự kiến của người nói.

Cấu trúc

Ví dụ

4. 就 biểu thị thời gian thực hiện ngắn hoặc tốc độ nhanh

Ngoài ý nghĩa chỉ thời điểm sớm, 就 còn có thể cho biết một hành động được hoàn thành nhanh hoặc cần ít thời gian hơn dự kiến.

Ví dụ

Tùy ngữ cảnh, 就 trong những câu này có thể được hiểu gần với “chỉ mất… là” hoặc “mới… đã”.

5. 就 mang nghĩa “chỉ” khi nói về số lượng ít

就 cũng có thể dùng để giới hạn phạm vi hoặc nhấn mạnh một số lượng nhất định.

Ví dụ

Trong những trường hợp này, 就 gần nghĩa với 只 nhưng thường kèm sắc thái nhấn mạnh hoặc giới hạn phạm vi mà người nói đang đề cập.

So sánh 就 và 只

Hai câu gần nghĩa, nhưng câu có 就 thường nhấn mạnh rõ hơn vào phạm vi hoặc số lượng được nói đến.

6. Cấu trúc 只要……就……: Chỉ cần… thì…

只要……就…… diễn tả điều kiện đủ. Khi điều kiện ở vế đầu được đáp ứng, kết quả ở vế sau có thể xảy ra.

Cấu trúc

Ví dụ

Cấu trúc này thường được dùng để diễn đạt điều kiện và kết quả trong tiếng Trung, đồng thời xuất hiện khá phổ biến trong các bài học và đề thi HSK. Người học có thể tìm hiểu thêm câu phức trong tiếng Trung để mở rộng cách liên kết ý và diễn đạt câu một cách linh hoạt hơn.

7. Cấu trúc 如果……就……: Nếu… thì…

如果……就…… được dùng để nêu một giả thiết và kết quả tương ứng.

Cấu trúc

Ví dụ

Trong khẩu ngữ, 如果 hoặc 就 đôi khi có thể được lược bỏ khi quan hệ điều kiện đã rõ. Với người mới học, sử dụng đầy đủ cấu trúc sẽ giúp câu rõ nghĩa hơn.

Phân biệt 如果……就…… và 只要……就……

• 如果……就……: đưa ra một giả thiết.
• 只要……就……: nhấn mạnh chỉ cần đáp ứng điều kiện đó là đủ.

So sánh:

8. 就要……了: Sắp… rồi

就 có thể kết hợp với 要 và 了 để diễn tả một sự việc sắp xảy ra.

Cấu trúc

Ví dụ

Lưu ý khi có thời gian cụ thể

Khi câu có thời gian cụ thể, thường dùng 就要……了:

快要……了 thường không kết hợp tự nhiên với một mốc thời gian cụ thể được đặt ngay trước cấu trúc.

9. 就是 dùng để xác định hoặc nhấn mạnh

就是 gồm 就 và 是, thường mang nghĩa “chính là”, “đúng là”, “thì là” hoặc dùng để nhấn mạnh điều người nói muốn xác nhận.

Xác định người hoặc sự vật

Nhấn mạnh nguyên nhân hoặc quan điểm

Trong khẩu ngữ, 就是 còn có thể được dùng để bổ sung hoặc giải thích ý, gần với “ý là” hoặc “tức là”.

10. Dùng 就 để đưa ra lựa chọn dứt khoát

就 có thể được dùng khi người nói xác định một lựa chọn hoặc quyết định dựa trên tình huống đang được đề cập.

Ví dụ

Cách dùng này thường gặp trong hội thoại khi người nói chốt một lựa chọn, phương án hoặc kế hoạch.

Phân biệt 就 và 才 trong tiếng Trung

就 và 才 thường được đặt trong các tình huống đối lập về thời gian, tốc độ và điều kiện.

So sánh thời gian

So sánh thời lượng

So sánh điều kiện

Điểm khác biệt:

• 只要……就……: Điều kiện đủ, chỉ cần A thì B có thể xảy ra.
• 只有……才……: Điều kiện cần, phải có A thì B mới xảy ra.

Những lỗi thường gặp khi dùng 就

Lỗi 1: Hiểu 就 lúc nào cũng là “liền”

Câu:

Không nên dịch máy móc là “Anh ấy 18 tuổi liền đi làm”.

Dịch tự nhiên:

Ở đây, 就 nhấn mạnh thời điểm sớm.

Lỗi 2: Nhầm 就 với 才

Sai nếu muốn nói “đến 10 giờ mới đến”:

Nên nói:

Lỗi 3: Đặt 就 sau động từ chính

Chưa đúng:

Đúng:

就 thường đứng trước động từ hoặc cụm vị ngữ mà nó bổ nghĩa.

Lỗi 4: Nhầm 只要……就…… với 只有……才……

Sai về quan hệ logic:

Nên dùng một trong hai cấu trúc:

Cách dùng 就 trong bài thi HSK

Trong HSK, 就 thường xuất hiện trong ngữ cảnh thay vì được hỏi trực tiếp về định nghĩa. Người học cần nhận ra chức năng của 就 để hiểu đúng ý câu.

Nghe hiểu

Khi nghe:

就 cho biết người nói xem 7 giờ là thời điểm sớm. Nếu bỏ qua từ này, người học có thể hiểu được mốc thời gian nhưng bỏ sót sắc thái của câu.

Điền từ

Sắp xếp câu

Các từ:

Đáp án:

Đọc hiểu quan hệ logic

Khi gặp 只要 ở vế đầu, người học nên chú ý 就 ở vế chỉ kết quả. Khi gặp 只有, từ thường kết hợp ở vế sau là 才.

Để mở rộng thêm các cấu trúc liên quan, bạn có thể tham khảo 100 cấu trúc ngữ pháp tiếng Trung thông dụng .

Luyện 就 theo tình huống giao tiếp

Để ghi nhớ cách dùng 就, người học có thể luyện với những tình huống quen thuộc trong sinh hoạt hằng ngày.

Nói về lịch sinh hoạt

Nói về trình tự

Nêu điều kiện

Đưa ra lựa chọn

Khi đã quen với mẫu câu, bạn có thể thay đổi thời gian, chủ ngữ hoặc động từ để luyện thêm nhiều tình huống khác nhau.

Bảng tóm tắt cách dùng 就 trong tiếng Trung

Câu hỏi thường gặp về cách dùng 就 trong tiếng Trung