Cách Dùng 3 Trợ Từ Động Thái Trong Tiếng Trung

Trợ từ động thái trong tiếng Trung là gì?

Trợ từ động thái thường được gọi là:

Đây là những hư từ đứng sau động từ hoặc cụm động từ để thể hiện cách người nói nhìn hành động, chẳng hạn:

• Hành động đã đạt đến một điểm hoàn thành
• Trạng thái đang được duy trì
• Trải nghiệm từng tồn tại trước thời điểm nói

Ba trợ từ động thái thường gặp nhất là:

1. Trợ từ động thái 了 biểu thị hành động đã được thực hiện

Khi đứng sau động từ, 了 thường cho biết một hành động đã được thực hiện hoặc đã đạt đến điểm hoàn thành trong phạm vi đang nói.

Cấu trúc

Ví dụ

Ở đây, 了 đứng sau 买, 参加 và 解释 để đánh dấu các hành động đã được thực hiện.

了 đứng sau bổ ngữ kết quả

Khi động từ có bổ ngữ kết quả, 了 thường đứng sau toàn bộ cụm động từ và bổ ngữ.

Không đặt 了 giữa động từ và bổ ngữ kết quả:

Người học có thể mở rộng phần này tại chuyên đề cách dùng bổ ngữ kết quả trong tiếng Trung . URL này đang công khai trên website SHZ.

Cách phủ định 了 sau động từ

Khi phủ định hành động chưa xảy ra hoặc chưa hoàn thành, thường dùng:

Đồng thời bỏ 了 sau động từ.

Không nói:

Phân biệt 了 sau động từ và 了 cuối câu

Không phải mọi chữ 了 đều là trợ từ động thái.

Trong câu:

了 đứng cuối câu để thông báo tình huống mới, thường được phân tích là trợ từ ngữ khí.

Trong câu:

了 đứng sau động từ 买 và thể hiện hành động đã được thực hiện.

Hai chức năng có thể cùng xuất hiện:

了 thứ nhất gắn với hành động 学, còn 了 cuối câu liên hệ thời lượng với trạng thái hiện tại.

2. Trợ từ động thái 着 miêu tả trạng thái đang duy trì

着 đọc nhẹ là zhe, thường đứng sau động từ để cho biết một trạng thái, tư thế hoặc kết quả của hành động vẫn đang được duy trì.

Cấu trúc cơ bản

Ví dụ

着 trong câu tồn hiện

着 thường xuất hiện trong câu giới thiệu người hoặc vật đang tồn tại ở một địa điểm.

Cách dùng này tập trung vào sự tồn tại của người hoặc vật trong không gian. SHZ đã hệ thống riêng cấu trúc tại chuyên đề câu tồn hiện trong tiếng Trung .

Động từ 1 + 着 + động từ 2

Động từ đầu thể hiện tư thế, trạng thái hoặc phương thức đi kèm. Động từ sau là hành động chính.

Trong câu cuối:

• 哭着 miêu tả trạng thái đi kèm.
• 跑回家 là hành động chính.
• 了 cho biết sự việc đã xảy ra.

Như vậy, một câu có thể sử dụng nhiều dấu hiệu khác nhau nếu mỗi thành phần thực hiện một chức năng riêng.

Phủ định với 着

Khi phủ định trạng thái đang duy trì, có thể dùng:

Tuy nhiên, không nên áp dụng công thức máy móc. Trong nhiều tình huống, người bản ngữ sẽ chọn một câu ngắn và rõ hơn:

SHZ có thể đặt internal link đến chuyên đề cách dùng trợ từ động thái 着 ở phần này để tạo liên kết chuyên sâu trong cùng silo ngữ pháp.

3. Trợ từ động thái 过 biểu thị trải nghiệm

过 đọc nhẹ là guo khi làm trợ từ động thái. Nó đứng sau động từ để cho biết chủ thể đã từng thực hiện hoặc trải qua hành động trước thời điểm nói.

Cấu trúc

Ví dụ

Trọng tâm của 过 là trải nghiệm có tồn tại hay không, không phải thời điểm cụ thể hoặc diễn biến của một lần hành động.

Phủ định với 过

Muốn nói “chưa từng”, dùng:

So sánh:

Câu thứ hai phủ định toàn bộ trải nghiệm.

Câu hỏi với 过

Cách trả lời:

过 không mặc định có nghĩa “hành động không còn tiếp diễn”

Câu:

Câu này xác nhận một trải nghiệm trong quá khứ. Nó không tự động khẳng định hiện tại người nói đã ngừng học. Muốn thể hiện “trước đây từng học nhưng hiện tại không học nữa”, cần ngữ cảnh hoặc thành phần bổ sung:

Phân biệt 了, 着 và 过 trong cùng một tình huống

Hãy dùng động từ 穿 để quan sát sự khác nhau.

Một cặp ví dụ khác:

Bảng so sánh trợ từ động thái trong tiếng Trung

Những lỗi thường gặp khi dùng 了, 着, 过

Thấy câu quá khứ là thêm 了

Sai:

Nếu diễn tả thói quen thường xuyên, nên nói:

Dùng 着 thay cho 正在 trong mọi hành động

Khi chỉ muốn nói “tôi đang làm bài tập”, câu thông dụng là:

Không nên học máy móc thành 我做着作业 mà không có ngữ cảnh phù hợp. 着 thường làm nổi bật trạng thái duy trì, còn 正在 nhấn mạnh quá trình đang diễn ra.

Bỏ 过 trong câu “chưa từng”

我没去中国 có thể mang nghĩa một lần đi cụ thể đã không xảy ra.

Muốn nói “chưa từng đến Trung Quốc”, cần dùng:

Dùng 过 thay cho 了 khi kể một sự việc cụ thể

Khi kể diễn biến hôm qua:

Dùng 了 tự nhiên hơn vì câu đang kể một sự kiện cụ thể. 过 phù hợp khi muốn nhấn mạnh kinh nghiệm từng xem.

Nhầm 着 đọc là zhe với 着 đọc là zháo

着 là thành phần chỉ kết quả và đọc là zháo, không phải trợ từ động thái zhe.

Ứng dụng trợ từ động thái trong bài thi HSK

Trong ngữ pháp HSK, 了, 着, 过 thường xuất hiện qua ngữ cảnh thay vì câu hỏi yêu cầu định nghĩa trực tiếp.

Dạng điền từ

Dạng sắp xếp câu

Các từ:

Đáp án:

Dạng đọc hiểu

Khi gặp:

Cần hiểu người đó chưa từng có trải nghiệm thi HSK, không phải chỉ vắng mặt ở một kỳ thi cụ thể.

Dạng nghe hiểu

Người học cần nhận diện sự khác nhau giữa:

Chỉ khác một trợ từ nhưng thông tin cần chọn trong đáp án có thể hoàn toàn khác.

Dạng viết câu

Khi viết, hãy tự hỏi:

1. SHZ đang nói về một hành động cụ thể đã xảy ra?
2. Trạng thái đang được duy trì?
3. Hay trải nghiệm từng có?

Việc xác định đúng góc nhìn trước khi chọn trợ từ sẽ hiệu quả hơn học thuộc từng bản dịch.

Người học có thể sử dụng 100 cấu trúc ngữ pháp tiếng Trung thông dụng như trang trụ cột để tiếp tục mở rộng sang bổ ngữ, câu so sánh và câu phức.

Câu hỏi thường gặp